Tuy nhiên, việc lấy chất lượng hàng hoá làm phương tiện cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nước với nhau và trong nước với nước ngoài, thì các doanh nghiệp vừa và nhỏ thường bị yếu thế. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là các doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa có nhận thức đúng đắn và gặp nhiều khó khăn trong việc áp dụng Hệ thống quản lý chất lượng theo Tiêu chuản quốc tế ISO 9000.

Qua một số cuộc tiếp xúc với các doanh nghiệp vừa và nhỏ cho thấy, phần lớn các chủ doanh nghiệp này không mấy quan tâm đến việc áp dụng hệ thống quản lý chất lượng. Mối quan tâm chính của họ mang tính "thời vụ" hơn như tránh nợ đọng, tránh bị tồn kho, cố gắng cải thiện từng bước sự phát triển của mình... Ồng Nguyễn Minh Hùng - Giám đốc Công ty May Đức Lợi cho biết: "Vốn của chúng tôi không lớn. Số đầu máy chưa đầy 100. Việc quan tâm hàng đầu của chúng tôi là cố gắng sản xuất phải tiêu thụ được sản phẩm , từ đó quay vòng sản xuất, tránh tình trạng tồn kho. Còn qúa nhiều việc chúng tôi phải lo như: Vốn thuê mặt bằng, thuê văn phòng...". Theo tìm hiểu, chúng tôi thấy có khá nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ không có nơi sản xuất cố định sản xuất về lâu dài, ảnh hưởng đến tâm lý trong sản xuất kinh doanh. Việc các doanh nghiệp vừa và nhỏ ra đời chủ yếu dựa trên các hình thức như cổ phần, TNHH, tư nhân,... nên nếu sản xuất không có lãi, sau thời gian ngắn sẽ bị giải thể. Yếu tố này cũng khiến cho các doanh nghiệp không mấy quan tâm đến việc xây dựng hệ thống quản lý chất lượng, thay vào đó là những vấn đề sống còn của họ như bằng cách nào ký được nhiều hợp đồng với đối tác để sản xuất không bị ngừng trệ, đứt quãng, duy trì sự phát triển... Thực tế cho thấy, đa số doanh nghiệp vừa và nhỏ có năng lực tài chính không mạnh, điều này thể hiện ở cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật, trình độ chuyên môn... Đây là trở ngại lớn trong việc xây dựng hệ thống quản lý chất lượng. "Không phải là chúng tôi không quan tâm. Chúng tôi biết rõ áp dụng ISO là để phục vụ sản xuất, nhưng với tiềm lực, điều kiện, chất lượng sản phẩm hiện có thì đây quả thực là việc rất khó đối với chúng tôi". Bà Nguyễn Thị Hà, Giám đốc một công ty in đã bộc bạch như vậy. Hiện nay, việc xây dựng hệ thống quản lý chất lượng theo ISO 9000, từ hoạt động tư vấn cho đến khi được cấp chứng chỉ, cần một khoảng kinh phí trên dưới 100 triệu đồng. Với số tiền này, nhiều doanh nghiệp sẽ cân nhắc sử dụng vào việc 'tiện ích" trước mắt. Giám đốc một doanh nghiệp sản xuất đồ gỗ trên đường Giảng Võ nói: Dùng 100 triệu lúc này để làm ISO thì chưa, vì trước mắt chúng tôi sẽ dùng số tiền này để mua thêm nguyên liệu sản xuất vì khách đặt hàng của chúng tôi đang rất lớn".

Thực tế cho thấy rõ sự khác biệt giữa môt doanh nghiệp đang áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo ISO 9000 với một doanh nghiệp vừa và nhỏ. Điều này được thể hiện ở năng lực tài chính, trình độ quản lý, cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ chất lượng sản phẩm... Đây chính là những khó khăn mà các doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp phải trong việc áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế. Vậy các doanh nghiệp vừa và nhỏ có "quay lưng" với việc này hay không hoặc họ sẽ có những cách làm gì khác? Ông Nguyễn Xuân Lương - Chủ nhiệm Văn phòng Tư vấn chiến lược, Hiệp hội Doanh nghiệp Vừa và Nhỏ Hà Nội cho biết: Các doanh nghiệp vừa và nhỏ có tổ chức thiếu ổn định, năng lực cán bộ không cao, hiểu biết về ISO vẫn còn trừu tượng. Chúng tôi đang cố gắng tìm ra những giải pháp phù hợp với thực tế để nầng sức cạnh tranh và vị thế của các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đối với những doanh nghiệp có khả năng, chúng tôi sẽ tư vấn, khuyến khích để họ áp dụng hệ thống quản lý chất lượng nhằm để họ tạo ra bước đột phá mới".

Khó khăn là không thể tránh khỏi, điểm mấu chốt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ cần có một chiến lược "dài hơi" trong sản xuất kinh doanh, từ đó có điều kiện họ mới mạnh dạn áp dụng hệ thống quản lý chất lượng để nâng cao chất lượng cho chính mình và xã hội.

http://www.industry.gov.vn/News/detail.asp?Sub=107&id=2394